بورس تهران با ثبت حدود ۴۰درصد بازدهی از ابتدای سال، بهترین عملکرد کوتاهمدت تاریخ خود را به ثبت رسانده است. ورود پرقدرت نقدینگی حقیقی حدود ۶۰ هزار میلیارد تومان به تالار شیشهای و قرار گرفتن ارزش معاملات خرد در سطوح بالا، از افزایش اقبال سرمایهگذاران و بهبود کیفیت معاملات خبر میدهد.
هرچند بازار در این مدت از نوسانها و اصلاحهای مقطعی نیز بینصیب نبوده، اما برایند معاملات نشان میدهد کفه تقاضا در مجموع سنگینتر از عرضه بوده و سیگنالی مثبت از وضعیت بازار سرمایه ارائه میدهد.
مهدی بنیاسدی، کارشناس بازارهای مالی در گفتوگو با قدس با تشریح دلایل این بازگشت و بررسی نوسانهای اخیر، معتقد است بازار وارد مرحله «کشف تعادل جدید» شده و در صورت ثبات در سیاستگذاریهای پولی و اقتصادی، این آشتیکنان میتواند پیشدرآمدی بر یک موج صعودی پایدار و بلندمدت باشد.
این کارشناس بازارهای مالی در پاسخ به اینکه آیا ورود پولهای تازه، بورس را در مسیر صعود پایدار قرار میدهد، گفت: افزایش ارزش معاملات، ورود دوباره پول حقیقی و رشد شاخص هموزن نشان میدهد بخشی از سرمایهگذاران دوباره به بازار سهام متمایل شدهاند. از سوی دیگر، نوسانهای رفتوبرگشتی شاخصها و تغییر سریع موازنه عرضه و تقاضا نشان میدهد هنوز اجماع مشخصی درباره مسیر آینده بازار شکل نگرفته است. در چنین فضایی بورس در مرحلهای قرار دارد که طی آن بازار در حال بازتعریف تعادل میان عرضه و تقاضا و بازسازی سطحی از اعتماد میان سرمایهگذاران است.
بازگشت پول حقیقی؛ سیگنال تغییر انتظارات
وی افزود: یکی از مهمترین نشانههای تغییر فضای معاملات در بازار سهام، بازگشت جریان پول حقیقی به بازار است. در برخی روزهای معاملاتی، ورود چند هزار میلیارد تومان نقدینگی توسط سرمایهگذاران حقیقی ثبت شده و همزمان ارزش معاملات خرد نیز در سطوح قابل توجهی قرار گرفته است. این اتفاق در شرایطی رخ داده که طی ماههای گذشته بخش قابل توجهی از سرمایهها به سمت صندوقهای درآمد ثابت یا سایر بازارهای دارایی حرکت کرده بود.
این کارشناس بازار سرمایه خاطرنشان کرد: خروج منابع از صندوقهای کمریسک و حرکت آنها به سمت سهام، معمولاً زمانی رخ میدهد که بخشی از سرمایهگذاران انتظار بازدهی بالاتر در بازار سهام را داشته باشند. این تغییر رفتار میتواند نشانهای از بهبود نسبی انتظارات نسبت به سودآوری شرکتها یا کاهش نگرانیها نسبت به ریسکهای کوتاهمدت بازار باشد.
بنیاسدی تصریح کرد: در کنار این موضوع، رشد قابل توجه شاخص هموزن نسبت به شاخص کل نیز اهمیت زیادی دارد. در بسیاری از دورههای گذشته بازار، رشد شاخص کل بیشتر بر دوش چند نماد بزرگ و شاخصساز قرار داشت، اما زمانی که شاخص هموزن با سرعت بیشتری افزایش مییابد، نشان میدهد تقاضا در بخش وسیعتری از بازار شکل گرفته است. این وضعیت معمولاً یکی از نشانههای اولیه شکلگیری موجهای صعودی گستردهتر در بازار سرمایه تلقی میشود.
نوسانهای رفتوبرگشتی
وی گفت: با وجود نشانههای مثبت، بورس همچنان با نوسانهای رفتوبرگشتی مواجه است. شاخصها در برخی روزها با رشد قابل توجهی همراه میشوند و در روز بعد بخشی از این رشد را از دست میدهند. این رفتار ممکن است در نگاه نخست نشانهای از بیثباتی بازار تلقی شود، اما بررسی دقیقتر نشان میدهد بخش قابل توجهی از این نوسانها ماهیتی طبیعی دارد.
وی افزود: نخستین عامل، اصلاح قیمتی پس از یک دوره رشد نسبتاً سریع است. بازار سهام پس از تجربه رشد در بسیاری از نمادها، بهطور طبیعی با مرحلهای از شناسایی سود مواجه میشود. سرمایهگذارانی که در قیمتهای پایینتر وارد بازار شدهاند، در چنین شرایطی بخشی از سود خود را نقد میکنند و همین موضوع فشار عرضه در کوتاهمدت را افزایش میدهد.
این کارشناس بازارهای مالی گفت: عامل دوم به رفتار روانی سرمایهگذاران بازمیگردد. بازار سرمایه در سالهای اخیر تحت تأثیر ریسکهای متعدد اقتصادی و سیاسی قرار داشته و همین موضوع موجب شده است واکنش فعالان بازار به اخبار بسیار سریع و گاه هیجانی باشد. در چنین فضایی حتی یک خبر یا شایعه میتواند جهت جریان نقدینگی را در مدت کوتاهی تغییر دهد.
بنیاسدی خاطرنشان کرد: عامل سوم به نااطمینانی نسبت به برخی متغیرهای کلان اقتصادی مرتبط است. نرخ ارز، سیاستهای پولی، وضعیت صادرات صنایع بزرگ، تصمیمات مرتبط با قیمتگذاری در صنایع مختلف و تحولات سیاسی از جمله عواملی هستند که سرمایهگذاران با حساسیت بالا آنها را دنبال میکنند. تا زمانی که تصویر روشنتری از این متغیرها شکل نگیرد، طبیعی است که بازار در یک وضعیت نوسانی باقی بماند.
تغییر ساختار بازیگران
وی گفت: یکی از تحولات مهم بازار سرمایه ایران در سالهای اخیر، تغییر ساختار بازیگران آن است. پیش از سال۱۳۹۹، نقش سرمایهگذاران حقیقی در بسیاری از نمادها بسیار پررنگتر بود و بخش قابل توجهی از روندهای قیمتی تحت تأثیر رفتار همین گروه شکل میگرفت، اما با توسعه ابزارهای مالی و گسترش صندوقهای سرمایهگذاری، وزن بازیگران نهادی در بازار افزایش یافته است.
وی افزود: امروزه بخش قابل توجهی از نقدینگی بازار در اختیار صندوقهای سرمایهگذاری قرار دارد. این صندوقها برای پاسخگویی به ورود و خروج سرمایهگذاران خود، ناچارند نقدشوندگی بالایی در پرتفوی داشته باشند. به همین دلیل تمرکز معاملات آنها معمولاً روی نمادهای بزرگ و نقدشونده بازار است.
بنیاسدی تصریح کرد: این موضوع موجب شده است بخش قابل توجهی از جریان پول در بازار میان تعداد معدودی از نمادهای بزرگ جابهجا شود. همین تمرکز نقدینگی میتواند سرعت واکنش بازار به اخبار و تغییر انتظارات را افزایش دهد و درنتیجه نوسانهای کوتاهمدت بازار را تشدید کند.
حباب منفی صندوقهای اهرمی
وی گفت: یکی از موضوعات قابل توجه در معاملات اخیر بازار سرمایه، وضعیت صندوقهای اهرمی است. این صندوقها که با هدف افزایش قدرت سرمایهگذاری و فراهم کردن امکان کسب بازدهی بیشتر طراحی شدهاند، در ماههای اخیر با پدیدهای به نام «حباب منفی» مواجه بودهاند.
وی افزود: حباب منفی به این معناست که قیمت معاملاتی واحدهای صندوق در بازار پایینتر از ارزش خالص داراییهای آن قرار دارد. در حالت طبیعی انتظار میرود قیمت صندوقهای اهرمی به دلیل استفاده از سازوکار اهرم، در دورههای صعودی بازار رشد بیشتری نسبت به داراییهای پایه داشته باشد، اما محدودیتهای معاملاتی و دامنه نوسان موجب شده است قیمت این صندوقها نتوانند به سرعت با تغییرات ارزش داراییها هماهنگ شوند.
بنیاسدی اظهار کرد: ادامه این وضعیت نشان میدهد سازوکار معاملاتی این ابزارها نیازمند بازنگری است تا بتوانند نقش خود را در افزایش عمق بازار و مدیریت ریسک سرمایهگذاران به شکل کارآمدتری ایفا کنند.
۳ متغیر کلیدی که مسیر بورس را تعیین میکنند
وی گفت: چشمانداز کوتاهمدت و میانمدت بازار سهام به چند متغیر کلیدی وابسته است که میتوانند مسیر جریان نقدینگی را تغییر دهند.وی افزود: نخستین متغیر، سیاستهای پولی و بهویژه نرخ سود بانکی است. افزایش قابل توجه نرخ سود میتواند جذابیت داراییهای بدون ریسک را افزایش دهد و بخشی از سرمایهها را از بازار سهام خارج کند. در مقابل، ثبات در نرخ سود میتواند زمینه تداوم حضور نقدینگی در بازار سرمایه را فراهم کند. این کارشناس بازار سرمایه بیان کرد: متغیر دوم به ثبات در سیاستگذاری اقتصادی مربوط میشود. سرمایهگذاران زمانی میتوانند با افق زمانی بلندمدت در بازار حضور داشته باشند که نسبت به چارچوب سیاستگذاری اطمینان داشته باشند. هر اندازه تصمیمات اقتصادی قابلیت پیشبینی بیشتری داشته باشند و از تغییرات ناگهانی در مقررات و سیاستها کاسته شود، ریسک ادراکشده توسط سرمایهگذاران نیز کاهش خواهد یافت.
بنیاسدی خاطرنشان کرد: متغیر سوم نیز به شرایط کلان اقتصادی و فضای روابط خارجی مربوط میشود. کاهش نااطمینانی در این حوزهها میتواند به بهبود انتظارات و افزایش تمایل سرمایهگذاران برای حضور در بازار سهام منجر شود.
چینش پرتفوی در بازار نوسانی
وی گفت: در شرایطی که بازار با نوسانهای مقطعی همراه است، تمرکز بر صنایع بنیادی و نقدشونده میتواند راهبرد منطقیتری برای سرمایهگذاران باشد. صنایعی که هم از منظر سودآوری در وضعیت قابل قبولی قرار دارند و هم مورد توجه جریان نقدینگی صندوقهای بزرگ هستند، معمولاً در چنین دورههایی عملکرد باثباتتری نشان میدهند.
بنیاسدی افزود: گروههایی مانند پالایشی، بانکی، سیمانی، غذایی، کشاورزی و برخی صنایع، وابسته به تقاضای داخلی ازجمله بخشهایی هستند که در شرایط فعلی میتوانند مورد توجه سرمایهگذاران قرار گیرند. این صنایع علاوه بر برخورداری از نقدشوندگی مناسب، در بسیاری از موارد با نسبتهای ارزشگذاری قابل قبولی نیز معامله میشوند.
وی ادامه داد: در مقابل، تمرکز صرف بر سهام کوچک و کمعمق که عمدتاً تحت تاثیر رفتار کوتاهمدت معاملهگران قرار دارند، میتواند ریسک سرمایهگذاری را افزایش دهد؛ بهویژه در دورههایی که بازار با نوسانهای بالا مواجه است.
کشف تعادل جدید به جای صعود شتابان
وی گفت: بازار سرمایه در شرایط کنونی در مرحلهای قرار دارد که میتوان آن را دوره «کشف تعادل جدید» نامید. ورود دوباره پول حقیقی، افزایش ارزش معاملات و گسترش تقاضا در طیف وسیعی از نمادها نشان میدهد بخشی از اعتماد از دست رفته سرمایهگذاران در حال بازگشت است.
بنیاسدی افزود: با این حال، تداوم این روند به چند پیششرط مهم وابسته است؛ ثبات در سیاستگذاری اقتصادی، کنترل ریسکهای کلان و استمرار جریان ورود نقدینگی به بازار. در صورت تحقق این شرایط، نوسانهای فعلی میتواند مقدمه شکلگیری یک موج صعودی پایدار در بازار سرمایه باشد.
وی خاطرنشان کرد: درنهایت، آنچه بیش از نوسانهای روزانه شاخصها اهمیت دارد، کیفیت جریان پول، رفتار بازیگران نهادی و مسیر متغیرهای کلان اقتصادی است. این عوامل تعیین خواهند کرد که آیا بورس در ماههای آینده وارد یک روند صعودی باثبات میشود یا همچنان در مدار نوسانهای مقطعی باقی خواهد ماند.
نظر شما